nav[aria-label="Primary Navigation"] { padding: 0; & ul { list-style: none; width: 100%; display: flex; flex-direction: row; justify-content: start; align-items: start; gap: 30px; padding: 0; & li { margin: 0; } & ul li { list-style: none; } } }

Child Item

Ceisteanna faoi ghramadach agus litriú

Múinteoir

Déarfainn gur mhaith an rud é snáithe amháin a chur ar bun do na ceisteanna agus don phlé seo, ar roinnt fáthanna:

- Tá go leor daoine ag iarraidh na rudaí seo a phlé as Gaeilge agus ní trí Bhéarla agus ní haon drochrud sin.

- Tá daoine eile san áit seo atá ag iarraidh caint faoi chúrsaí gramadaí agus litrithe a sheachaint go hiomlán agus beidh sé níos éasca orthu sin a leithéid a dhéanamh, má tá an plé sin go léir in aon snáithe amháin, seachas méid mór snáitheanna ar fud na háite faoi na cúrsaí seo.

- Ní bheidh daoine ag cur na gceisteanna céanna arís agus arís eile, má tá an t-eolas go léir ann cheana féin i snáithe amháin atá mar ghreamán. I láthair na huaire, cailltear an plé nuair a imíonn na snáthanna síos an liosta.

An aontaíonn daoine liom? An mbeadh duine de na modhnóirí sásta greamán a dhéanamh den tsnáithe seo?

Mholfainn chomh maith go ndúnfaí aon snáitheanna nua ina dhiaidh seo faoi chúrsaí gramadaí agus litrithe agus a rá le daoine an ceann seo a úsáid ina n-áit.

Find more posts tagged with

Quick Links

Comments

gaiscioch

"le linn na féile ceoil" - cén fáth nach bhfuil sé "cheoil" mar tá "féile" baininscneach?

Tá a fhios agam go leanann an ginideach tar éis "le linn" ach nílim cinnte cad a tharlódh nuair a bheadh dhá ainmfhocal le chéile i ndiaidh. Agus chun mearbhaill a chur orm, dé réir http://www.gaeilge.ie/dynamic/file/Stil_Ti_an_Ghuim2.pdf tá “le linn stoirm mhór” i gceart.

An Sionnach Glic

gaiscioch wrote: »

"le linn na féile ceoil" - cén fáth nach bhfuil sé "cheoil" mar tá "féile" baininscneach?

Tá a fhios agam go leanann an ginideach tar éis "le linn" ach nílim cinnte cad a tharlódh nuair a bheadh dhá ainmfhocal le chéile i ndiaidh. Agus chun mearbhaill a chur orm, dé réir http://www.gaeilge.ie/dynamic/file/Stil_Ti_an_Ghuim2.pdf tá “le linn stoirm mhór” i gceart.

Tá ceol/cheoil ag feidhmiú mar aidiacht sa chás sin agus leanann sé na rialacha céanna maidir leis an séimhniú dá bharr:

An tsráid chúng
Muintir na sráide cúinge

An fhéile cheoil
Le linn na féile ceoil

Maidir le 'réamhfhocal comhshuite + ainmfhocal + aidiacht' agus an ginideach, seo mar a dhéantar é:

Le linn stoirm mhór ACH
Le linn na stoirme móire

Bíonn difear mór i gceist go minic má tá/mura bhfuil an t-alt ann. An bhfreagraíonn sé sin an cheist a chuir tú?

gaiscioch

An Sionnach Glic wrote: »

Tá ceol/cheoil ag feidhmiú mar aidiacht sa chás sin agus leanann sé na rialacha céanna maidir leis an séimhniú dá bharr

Bhí an míniú sin ríshoiléir, grmma ASG. Tharraing sé sin ceist eile anuas. An úsáidfeá an dara hainmfhocal mar aidiacht seachas ainmfhocal i gcónaí? An bhfuil gach dara hainmfhocal i bhfeidhm mar "aidiacht" mar sh. 'scoile' i gcás 'bus/mála scoile' nuair a leanann dhá ainmfhocail le chéile?

An Sionnach Glic

gaiscioch wrote: »

Bhí an míniú sin ríshoiléir, grmma ASG. Tharraing sé sin ceist eile anuas. An úsáidfeá an dara hainmfhocal mar aidiacht seachas ainmfhocal i gcónaí? An bhfuil gach dara hainmfhocal i bhfeidhm mar "aidiacht" mar sh. 'scoile' i gcás 'bus/mála scoile' nuair a leanann dhá ainmfhocail le chéile?

D'fhéadfaí a rá go bhfuil ar bhealach, is dócha. Ach ó thaobh an tséimhithe de, níl aon tábhacht leis sin murar ainmfhocal baininsceach é an chéad ainmfhocal.

gaiscioch

He went home. Chuaigh sé abhaile nó D'imigh (imigh: go + away) sé abhaile? Deirinn "Chuaigh sé abhaile" ach anois nílim cinnte. Cad é an difríocht bheacht idir an dá acu?

Chancer3001

Colaiste mhuire gan smal

Colaiste muire. Mo scoil I ngaillimh

H....nil aon h......cad e an sceal?????

Urethra Franklin

Chancer3001 wrote: »

Colaiste mhuire gan smal

Colaiste muire. Mo scoil I ngaillimh

H....nil aon h......cad e an sceal?????

Bhuel tá "Coláiste Mhuire" anseo i gCill Coinnigh... Botún ó thaobh do scoil is dócha?

Chancer3001

Nah, ta go leor leor colaiste muire tinpeall na tire

An mbaineann sé le meas do mhuire!!??

MacGiobuin

seo an léamh s'agam ar an scéal....

de ghnáth, bíonn séimhiú ar ainm dílis den chineál seo sa tuiseal ginideach
Mar sh.
Teach Shéain (teach+Seán = Sean's house) rud cinnte atá i gceist

Mar sin de, rithfeadh sé le ciall ná go mbeadh séimhiú ar Mhuire, mar ainm duine
Coláiste Mhuire (College of Mary)

Ní gá go mbeadh sé sin fíor áfach...mar atá a fhios ag an tsaol, bíonn na heisceachtaí ann.
Mar shampla,
Cúige Mumhan in áit Cúige Mhumhan.
Bíonn séimhiú ar ..... Cúige Chonnacht, mar shampla.

Tobar Bríde - in áit Tobar Bhríde

Baineann sé seo le seanrialacha na teanga, nach bhfuil mise ar an eolas fá dtaobh de! Is minic nach tchítear séimhiú ar ainm naoimh fosta.

Déirfinn féin gur cnámh spairne a bheadh ann ó thaobh na gramadaí de, agus go mbeadh do rogha agat dá bharr!!

Mar sin féin, chloífinn féin le Coláiste Mhuire

An gal gréine

Chancer3001 wrote: »

Colaiste mhuire gan smal

Colaiste muire. Mo scoil I ngaillimh

H....nil aon h......cad e an sceal?????

B'fhéidir go bhfuil ponc os cionn an 'M' ?

Chancer3001

An gal gréine wrote: »

B'fhéidir go bhfuil ponc os cionn an 'M' ?

Níl. Dean Google air. Tá go leor leor scoileanna le colaiste muire

gaiscioch

Chancer3001 wrote: »

Colaiste mhuire gan smal

Colaiste muire. Mo scoil I ngaillimh

H....nil aon h......cad e an sceal?????

Teigh ar ais sa snaithe seo mar chuireas ceist ionannais le do cheist féin sé mhí ó shin anseo. Agus thug Micilín Muc an freagra seo. Ceapaim go bhfuil an freagra ann. [Foirm an ainmnigh in ionad an ghinidigh (lth 20)]

fat bloke

Saghas an cheist chéanna agam is atá thuas - cad a thárlaíonn i gcás "compound" tuiseal ginideach?

An obair bhaile.

Méid na hoibre.

Ach conas a chuirtear le chéile iad?

Méid na hoibre baile?
Méid na hoibre bhaile?
Méid an obair bhaile?

An Sionnach Glic

fat bloke wrote: »

Saghas an cheist chéanna agam is atá thuas - cad a thárlaíonn i gcás "compound" tuiseal ginideach?

An obair bhaile.

Méid na hoibre.

Ach conas a chuirtear le chéile iad?

Méid na hoibre baile?
Méid na hoibre bhaile?
Méid an obair bhaile?

Méid na hoibre baile.

Micilin Muc

fat bloke wrote: »

Saghas an cheist chéanna agam is atá thuas - cad a thárlaíonn i gcás "compound" tuiseal ginideach?

An obair bhaile.

Méid na hoibre.

Ach conas a chuirtear le chéile iad?

Méid na hoibre baile?
Méid na hoibre bhaile?
Méid an obair bhaile?

A Fat Bloke, a chara,

"Méid na hoibre baile" atá ceart.

Tá neart rialacha ag baint le trí ainmfhocal ag teacht lena chéile, ach sa chás seo is leor an míniú thíos:

Nuair is ainm briathartha é an dara hainmfhocal, cuirtear sa tuiseal ginideach é i gcónaí.

Sa chás seo is ainm briathartha é 'obair - is ainmfhocal é = "Rinne mé an obair", agus is briathar é "tá mé ag obair". Mar sin, cuir sa tuiseal ginideach é "an obair" > "na hoibre".

Maidir le "baile", bhí séimhiú air toisc go raibh an t-ainmfhocal baininscneach "obair" roimhe, ach nuair a chuirtear an t-ainmfhocal sa ghinideach, baintear an séimhiú ar an gcéad fhocal eile.

Tá sé seo ar cheann de na rudaí is casta i ngramadach na Gaeilge!

fat bloke

Hey ho Micilín Muc

Bhfuil an ceart agam go ndeirtear "méid na hoibre baile" ach "an méid obair bhaile". ?

Dughorm

bhí nó raibh

Ceist beag agam daoibh - cad é an focal ceart san abairt seo:

Chuaigh Seán go dtí an trá leis an leabhair a bhí nó a raibh aige

An bhfuil mórán difríocht eatarthu?

GRMMA!

haveabanana

a bhí, measaim.

qwert123

A chairde,

Beidh mé ag teagasc Gaeilge den chéad uair riamh i meánscoil i mbliana agus eagla orm roimh an ghramadach!

1. Cén dóigh is fearr le gramadach a theagasc dar libh?

2. an cónasc go/gur cad é mar a mhíníonn tú do dhaltaí cá huair ba cheart seo a úsáid i.e. Sílim go bhfuil sé rómhall - I think that it's too late.
Ní leor a rá nuair a bhíonn 'that' ann mar is minic nach ndeirtear 'that' sa Bhéarla - I think it's too late agus sin an fáth a mbíonn Sílim tá sé rómhall.

An bhfuil aon chomhairle agaibh féin?

solas111

Bain triail as "QuickGuide Irish Grammar" ag Gaelchultúr.

www.gaelchultur.com/en/resources_g.aspx

Micilin Muc

qwert123 wrote: »

A chairde,

Beidh mé ag teagasc Gaeilge den chéad uair riamh i meánscoil i mbliana agus eagla orm roimh an ghramadach!

1. Cén dóigh is fearr le gramadach a theagasc dar libh?

2. an cónasc go/gur cad é mar a mhíníonn tú do dhaltaí cá huair ba cheart seo a úsáid i.e. Sílim go bhfuil sé rómhall - I think that it's too late.
Ní leor a rá nuair a bhíonn 'that' ann mar is minic nach ndeirtear 'that' sa Bhéarla - I think it's too late agus sin an fáth a mbíonn Sílim tá sé rómhall.

An bhfuil aon chomhairle agaibh féin?

Bain úsáid as siollabais TEG http://www.teg.ie/leibh%C3%A9il-teg.171.html

Nod maidir le mic léinn ag cur ceisteanna faoin ngramadach - mura bhfuil an freagra agat, abair go bhfiosróidh tú é agus go dtiocfaidh tú ar ais chuig an mac léinn an tseachtain seo chugainn nó an tseachtain ina dhiaidh. Ní drochléiriú é ar an múinteoir ar chor ar bith, ach léiríonn sé go bhfuil suim ag an múinteoir i bhfoghlaim an mhic léinn.

Maidir le "go" agus "gur", léigh faoin 'gclaoninsint' sna leabhair ghramadaí.

Ná bí ró-neirbhíseach sa chéad rang - bíonn na mic léinn neirbhíseach chomh maith!

qwert123

Go raibh céad maith agaibh, a chairde. An cheist atá agam faoin 'go' agus an 'gur' seo, ní bhaineann sé go díreach leis an chlaoninsint...ní shílim
Fuair Síle na milseáin.
Dúirt Síle go bhfuair sí na milseáin - claoninsint

Ach cad é déarfá le:

Shíl mé go bhfuair Síle na milseáin - cad chuige a gcuirtear go/gur anseo?
In amanna cluintear 'that' sa Bhéarla, ach go minic fágaimid an 'that' ar lár agus muid ag caint as Béarla: I think Síle go the sweets / I think that Síle got the sweets (Maithigí dom an Béarla!)

dory

Conas a déarfá 'pieces of paper' as Gaeilge ?

Píosaí páipéir nó píosaí páipéar?

Insect Overlord

"Píosaí páipéir"

dory

Insect Overlord wrote: »

"Píosaí páipéir"

Go raibh maith agat!!

Ceann eile agam duit mura cuma leat...

Conas a déarfá 'the person you would hire' as Gaeilge? An duine a fhostófá nó a d'fhostófá? Seo ag cur isteach orm anocht.

gaiscioch

An bhfuil fhíos ag éinne cad é an litriú ceart sa tuiseal ainmneach ar an gceantar "Oriel"?

De réir leabhar os mo chomhair is é 'Oirialla' an litriú ceart (Cnuasach Focal as Oirialla) agus tá 17,600 toradh ina thaobh de.

De réir teanglann.ie, ámh, is é Oirial an tuiseal ainmneach agus níl aon taifid ar bith ar an suíomh sin maidir le ""Oirialla" (de ghnáth luaitear ar aon leaganacha neamhchaighdeánacha): Oirial

Tá 5,110 toradh ina thaobh den litriú sin.

Ina theannta sin, tá "Colaiste Oiriall" bunaithe, ach níl an litriú sin ag meaitseáil aon leagan den fhocal ar Teanglann: oirial, m. (gs. & npl. -ail, gpl. ~). Oriel.

Insect Overlord

dory wrote: »

Conas a déarfá 'the person you would hire' as Gaeilge? An duine a fhostófá nó a d'fhostófá? Seo ag cur isteach orm anocht.

Measaim, ach nílim cinnte, go bhfuil "a d'fhostófá" ag teastáil uait ansin.

dory

Mise aríst! An bhfuil éinne eile anseo le ceisteanna??

Cén ceann atá i gceart - scríbhneoir an leabhair seo nó scríbhneoir an leabhar seo.

An gcuireann an 'seo' as don T.Gin?

gaiscioch

An Clár ==> Co. an Chláir. Ceart go leor; tá an t-alt ann agus tá 'Clár' firinscneach.

Ar an gcuma chéanna, tá sé soiléir go bhfuil 'Gaillimh' baininscneach mar is é "na Gaillimhe" and tuiseal ginideach. Ach, níl an tuiseal ainmneach "An Gaillimh". Is e Gaillimh amhain.

Dar bhri sin, cen fath go bhfuil se Co. na Gaillimhe? (nil na fadai ag obair aris)

haveabanana

Is dóigh go raibh a t-alt sa leagan uatha fadó ach d'imigh sé as. Is minic nach leanann logainmneacha gnáthrialacha gramadaí.
Tabhair faoi deara go mbíonn an t-alt le feiceáil sa leagan uatha den ainm sin i nGaeilge na Mumhan ach go háirithe: An Ghaillimh, sa Ghaillimh (seachas i nGaillimh) srl.